Номер 99, страница 52 - гдз по белорусскому языку 6 класс учебник Валочка, Зелянко

99. Прачытайце. Чаму тэкст мае такую назву? На колькі сэнсавых час-так яго можна падзяліць?

Чорнае золата

Нафту называюць чорным золатам. Сховішчам для яе служаць бяскрайнія і бяздонныя зямныя кладоўкі. Але нялёгкая работа адшукаць нафту і падняць яе на паверхню. У беларусаў атрымалася гэта зрабіць у 1965 годзе, калі палеская зямля раскрыла свае тайны. У рэчыцкіх нетрах геолагі адкрылі нафту, пачалася яе прамысловая здабыча. Сёння нафтавікі робяць стаўку на Хойнікі, якія, паводле іх прагнозу, стануць новай нафтаноснай правінцыяй.

Якімі карыснымі выкапнямі славіцца Беларусь? На якіх прадпрыемствах краіны іх перапрацоўваюць?

Параўнайце вымаўленне і напісанне прыставак у выдзеленых словах.

Ад чаго залежыць напісанне прыставак на зычНЬІ?

Тэкст мае назву «Чорнае золата», таму што ў ім расказваецца пра нафту, якую так вобразна называюць з-за яе чорнага колеру і вялікай каштоўнасці. Тэкст можна падзяліць на тры сэнсавыя часткі: 1) нафта — «чорнае золата», цяжкасці яе здабычы; 2) адкрыццё нафты ў Беларусі; 3) сучасны стан і перспектывы нафтавай прамысловасці.

Беларусь славіцца такімі карыснымі выкапнямі, як калійная і каменная солі, торф, нафта. Калійную соль перапрацоўваюць на прадпрыемстве «Беларуськалій» у Салігорску. Нафту перапрацоўваюць на нафтаперапрацоўчых заводах у Наваполацку («Нафтан») і Мазыры.

Напісанне прыставак, якія заканчваюцца на з (бяз-, раз-, уз- і іншыя), залежыць ад наступнага гука. Перад глухімі зычнымі пішацца літара с (бяскрайнія), а перад звонкімі — з (бяздонныя). Гэта фанетычны прынцып правапісу. Напісанне іншых прыставак на зычны (ад-, пад-, над-) не залежыць ад вымаўлення і заўсёды застаецца нязменным (адшукаць, падняць). Гэта марфалагічны прынцып.