номер 74, страница 74, часть 1 - гдз по Літаратурнаму чытанню 4 класс учебник Жуковіч, Праскаловіч

самае прыгожае месца ў горадзе на высокай выспе над дзвінскай стромай, куды лічыць абавязковым наведвацца кожны, хто бывае ў Полацку. Сёння тут музей і канцэртная зала з магутным арганам.

1. З якім пачуццём пісьменнік апавядае пра свой родны горад? Прачытайце адпаведныя радкі. Як яны характарызуюць аўтара?

2. Як вы разумееце словы Уладзіміра Караткевіча пра Сафійскі сабор, які «плыве над Дзвіною, нібы карабель»? Патлумачце.

3. Закончыце сказы назвамі, узятымі з гэтага апавядання:

а) У Полацку можна палюбавацца помнікамі дойлідства: ..., ..., ... .

б) Горад праславілі сваёй дзейнасцю вядомыя асобы: ..., ..., ... .

в) Праз Полацк працякаюць рэкі: ..., ... .

г) Узнікла Полацкае княства дзякуючы князю ... .

4. З якой мэтай Усяслаў Чарадзей узводзіў храм Святой Сафіі? Як гэты ўчынак характарызуе князя?

5. Знайдзіце ў творы сказ, у якім адлюстравана асноўная думка.

6. Ці супадае загаловак апавядання з яго тэмай? Пры неабходнасці карыстайцеся слоўнікам-памочнікам для вызначэння тэм твораў (гл. форзац 2).

Творчае заданне. Знайдзіце ў інтэрнэце 3-4 фотаздымкі славутых мясцін Полацкай зямлі. Прадэманструйце і вусна апішыце сваім аднакласнікам іх змест, падзяліцеся сваімі ўражаннямі.

Частка 1, с. 74

1. З якім пачуццем пісьменнік апавядае пра свой родны горад? Прачытайце адпаведныя радкі. Як яны характарызуюць аўтара?

Аўтар апавядае пра свой горад з любоўю і замілаваннем, услаўляючы кожны куток роднай зямлі.

Я ведаю гэты горад да драбніц, да самага маленькага завулачка, і хачу падзяліцца з вамі шчасцем і радасцю, што мы маем яго для ўсіх беларусаў, для ўсіх добрых людзей.

Гэтыя радкі характарызуюць аўтара як велмі ўважлівага і назіральнага чалавека, які ганарыцца саёй роднай зямлёй.

2. Як вы разумееце словы Уладзіміра Караткевіча пра Сафійскі сабор, які «плыве над Дзвіною, нібы карабель»? Патлумачце.

Сафійскі сабор размяшчаецца на беразе ракі. Калі глядзець на яго здалечыні, то здаецца, што сабор плыве па вадзе.

3. Закончыце сказы назвамі, узятымі з гэтага апавядання:

а) У Полацку можна палюбавацца помнікамі дойлідства: Сафійскі сабор, Спаса-Ефрасіннеўская царква, Верхні замак.

б) Горад праславілі сваёй дзейнасцю вядомыя асобы: Ефрасіння Полацкая, Рагнеда, Усяслаў Чарадзей, Рагвалод, князь Уладзімір.

в) Праз Полацк працякаюць рэкі: Палата, Дзвіна.

г) Узнікла Полацкае княства дзякуючы князю Рагвалоду.

4. З якой мэтай Усяслаў Чарадзей узводзіў храм Святой Сафіі? Як гэты ўчынак характарызуе князя?

Усяслаў узводзіў храм Святой Сафіі з мэтай узвялічыць родны Полацк, зрабіць яго роўняй Кіеву і Ногараду. Ён запрасіў для будаўніцтва лепшых дойлідаў. На той час гэта было грандыёзнае збудаванне памерам 26 метрай шырынёй і 31 метр даўжынёй.

Гэты ўчынак характарызуе Усяслава як клапатлівага гаспадара, які хацеў, каб яго горад стаў самым прыгожым і лепшым.

5. Знайдзіце ў творы сказ, у якім адлюстравана асноўная думка.

Я ведаю гэты горад да драбніц, да самага маленькага завулачка, і хачу падзяліцца з вамі шчасцем і радасцю, што мы маем яго для ўсіх беларусаў, для ўсіх добрых людзей.

6. Ці супадае загаловак апавядання з яго тэмай? Пры неабходнасці карыстайцеся слоўнікам-памочнікам для вызначэння тэм твораў (гл. форзац 2).

Загаловак супадае з тэмай апавядання — расказаць пра самы старажытны горад Беларусі.

Творчае заданне. Знайдзіце у інтэрнэце 3–4 фотаздымкі славутых мясцін Полацкай зямлі. Прадэманструйце і вусна апішце сваім аднакласнікам іх змест, падзяліцеся сваімі ўражаннямі.

Варыянт 1

Крыж Еўфрасінні Полацкай

Крыж Еўфрасінні Полацкай — шэдэўр злотніцтва часоў Сярэднявечча, напрастольны крыж, выраблены ў г. Полацку для царквы Святога Спаса па заказу прападобнай ігуменні Ефрасінні Полацкай у 1161 годзе майстрам Лазарам Богшам. Мае шасціканцовую форму, вышыня — 51,8 см. Згублены ў час Другой сусветнай вайны і да гэтага часу не знойдзены. У 1997 годзе брэсцкі ювелір-эмальер М. П. Кузьміч вырабіў копію крыжа ў поўны памер.

Варыянт 2

Чырвоны мост

Чырвоны мост — мост у Полацку цераз раку Палату. Па трасе праходзіць вуліца Еўфрасінні Полацкай.

Атрымаў сваю назву ў памяць пра кровапралітную бітву паміж рускімі і французскімі войскамі, якая адбылася 19–21 кастрычніка ў час Французска-рускай вайны 1812 года. У выніку баёў за адзіны мост цераз Палату, яго драўляны насціл стаў літаральна чырвоным ад крыві.

Падчас Другой сусветнай мост быў знішчаны. У 1946 годзе быў пабудаваны новы высокі драўляны мост. У 1950-х гадах на правым беразе ля маста ўсталявалі мемарыяльную мармуровую пліту ў гонар войскаў, што штурмавалі горад у 1812 годзе.

У 1975 годзе на месцы драўлянага быў пабудаваны новы жалезабетонны мост з узнаўленнем ранейшых элементаў афармлення.

Варыянт 3

Барысаў камень

Барысаў камень — вялікі валун у Полацку каля Сафійскага сабора. Да 1981 г. знаходзіўся ў рэчышчы Заходняй Дзвіны каля вёскі Падкасцельцы. Доўгі час гэты Барысаў камень лічыўся адзіным ацалелым у Беларусі.

Першапачаткова камень знаходзіўся прыкладна ў 5 кіламетрах ад Полацка, уніз па цячэнні Заходняй Дзвіны, бліжэй да левага берага, насупраць вёскі ПадкасцельЦЫ (увайшла ў склад сучаснага Наваполацка). З-за таго, што цячэнне ракі падмывала адзін бок каменя, ён быў перакулены так, што вяршыня крыжа была нахілена да вады.