Номер 182, страница 92 - гдз по белорусскому языку 6 класс учебник Валочка, Зелянко

182. Прачытайце тэкст.

Катэгорыя роду — адна з самых цікавых з’яў у мове. Ці задумваліся вы над тым, чаму стол — мужчынскага роду, парта — жаночага, а малако — ніякага? Ніхто з сучаснікаў не ўсведамляе, чаму назвы дрэў вяз, клён, ясень, дуб — мужчынскага роду, а ліпа, асіна, сасна, бяроза, вярба — жаночага. Што пакладзена ў аснову размеркавання назоўнікаў па родавых групах?

У розных мовах свету — неаднолькавая колькасць родаў. У многіх сучасных мовах тры роды. Ёсць мовы, у якіх толькі мужчынскі і жаночы род, а ёсць мовы «бязродавыя». Чаму так? Існуе думка, што ў старажытнасці рэчы, якія належалі жанчыне, называліся словамі жаночага роду — нітка, хата, зямля, печ, каза, а рэчы мужчыны — конь, зубр, воўк, акунь — мужчынскага роду.

У сучаснай беларускай мове род адушаўлёных назоўнікаў адлюстроўвае адрозненні паводле полу: хлопчык — дзяўчынка, студэнт — студэнтка, воўк — ваўчыца. Род неадушаўлёных назоўнікаў не залежыць ад лексічнага значэння слова (Паводле Л. Сямешка).

Чаму катэгорыю роду вучоныя называюць адной з самых цікавых з’яў у мове? Ці існуе адказ на пытанне пра ўзнікненне катэгорыі роду?

Якога роду бываюць назоўнікі? Вусна прывядзіце прыклады з тэксту. Далучыце да прыведзеных назоўнікаў прыметнікі і дзеясловы ў форме прошлага часу. Запішыце. Выдзеліце ў словах канчаткі.

Узор. Расла прыгожая ліпа.

Катэгорыю роду вучоныя называюць адной з самых цікавых з’яў у мове, таму што часта незразумела, чаму неадушаўлёныя назоўнікі адносяцца да пэўнага роду (напрыклад, стол — мужчынскага роду, а парта — жаночага). На пытанне пра ўзнікненне катэгорыі роду існуе адказ у выглядзе думкі (гіпотэзы), што ў старажытнасці рэчы, якія належалі жанчыне, называліся словамі жаночага роду (нітка, хата), а рэчы мужчыны — мужчынскага роду (конь, воўк).

Назоўнікі бываюць мужчынскага, жаночага і ніякага роду. Прыклады з тэксту: мужчынскі род — стол, вяз, клён, ясень, дуб; жаночы род — парта, ліпа, асіна, сасна, бяроза; ніякі род — малако.