номер 103, страница 103, часть 1 - гдз по Літаратурнаму чытанню 4 класс учебник Жуковіч, Праскаловіч

А яго падарунак — спеўную беларускую мову, аздабленую апострафамі-завітушкамі, — мы і сёння захоўваем як самы дарагі скарб.

1. Складзіце 1-2 пытанні па змесце прачытанай казкі. Пачніце іх словамі: калі, дзе, чаму, хто, у каго, як, якую.

2. Знайдзіце ў казцы зачын. Якія малюнкі вы ўяўлялі падчас яго чытання? Вусна апішыце іх.

3. Знайдзіце ў зачыне словы, ужытыя ў пераносным значэнні. Якую ролю яны тут адыгрываюць?

4. Што найбольш турбавала словы, якія жылі ў куфэрку? Аб чым гэта сведчыць?

5. Што зрабіў Вецер, пачуўшы гамонку слоў? Прачытайце дыялог, які адбыўся паміж Ветрам і словамі.

6. Якім вам уяўляецца Дзеяслоў? Як аднёсся ён да праблем сваякоў? Пракаменціруйце аўтарскае стаўленне да Дзеяслова, спасылаючыся на тэкст.

7. Знайдзіце ў казцы сказ, у якім адлюстравана яе асноўная думка.

8. Перастаўце пункты плана так, каб ён адлюстроўваў правільны парадак апісаных у казцы падзей.

План

1. Дапамога мудрага Ветру.

2. Самы дарагі скарб.

3. Адна гісторыя.

4. Добрыя справы Дзеяслова.

5. У куфэрку.

6. Знаёмства з Дзеясловам.

Частка 1, с. 103

1. Складзіце 1–2 пытанні па змесце казкі. Пачніце іх словамі: калі, дзе, чаму, хто, у каго, як, якую.

Калі адбываліся падзеі ў казцы? (Падзеі ў казцы адбываліся даўным даўно)

Калі Дзеяслоў пачаў шчыраваць, кропелькі з адлюстраваннем месяца і зоркі збіраць ды, як завушнічкамі, словы імі аздабляць? (Дзеяслоў пачаў шчыраваць, кропелькі з адлюстраваннем месяца і зоркі збіраць ды, як завушнічкамі, словы імі аздабляць ноччу, калі ўбачыў што зорка за ражок маладзіка зачапілася і, адлюстраваўшыся ў расінках на траве, памножылася, быццам мільены зорак заззялі)

Дзе жылі літары да сустрэчы з Ветрам? (Літары да сустрэчы з Ветрам жылі ў куфэрку)

Дзе знаходзіўся чароўны куфэрак са словамі? (Куфэрак са словамі знаходзіўся на дне мора акіяна)

Чаму маркоціліся словы ў куфэрку? (Словы маркоціліся, бо ім было цесна ў куфэрку і яны не ведалі, навошта нарадзіліся)

Чаму з'явіўся апостраф у словах? (Апостраф з'явіўся, бо Дзеяслоў убачыў прыгажосць зорак ноччу і вырашыў падзяліцца гэтай прыгажосцю са словамі)

Хто пачуў словы ў куфэрку? (Гаворку слоў у куфэрку пачуў Вецер)

Хто дапамог словам рассыпацца па свеце? (Дапамог словам рассыпацца па свеце Дзеяслоў)

У каго словы даведаліся пра сваю долю? (Словы даведаліся пра сваю долю ад Ветра)

У каго папрасіў дапамогі Вецер? (Вецер папрасіў дапамогі ў Дзеяслова)

Як словы рассыпаліся па свеце? (Разам з Ветрам Дзеяслоў спакаваў словы ў вялікую торбу, сеў у човен, пераплыў мора-акіян і пакрочыў па зямлі. Што на сваім шляху ні сустрэне — слоўцы на тое прымярае, выбірае, каб дакладна падыходзілі жывой істоце, прадмету ці з'яве. Вось так і стала дрэва — дрэвам, рака — ракой, гара — гарой, а вы, мае харошыя, — хлопчыкамі і дзяўчынкамі)

Як у некаторых словах з'явіўся апостраф? (А на дварэ — ноч. Неба зоркамі ўсеяна. І бачыць Дзеяслоў, што адна з іх за ражок маладзіка зачапілася і, адлюстраваўшыся ў расінках на траве, памножылася, быццам мільёны зорак заззялі.

Прыгожа! Не часта такое ўбачыш! Стаў Дзеяслоў думаць, куды б гэта багацце прыладкаваць. І надумаў: давай шчыраваць, кропелькі з адлюстраваннем месяца і зоркі збіраць ды, як завушнічкамі, словы імі аздабляць...

Як сустрэнеце цяпер, сябры, апостраф у словах, ведайце — гэта і ёсць адбіткі зоркі і месяца, сабраныя Дзеясловам і ўплеценыя ў мову)

Якое багацце убачыў Дзеяслоў на Беларусі? (А тут лясоў багата, кветкамі травы перавітыя, сінь нябесная ў рэчкі і азёры пералітая... Не можа налюбавацца хараством гэтай зямлі Дзеяслоў, самыя пяшчотныя і прыгожыя словы для яе знаходзіць)

Якая прыгажосць уразіла Дзеяслова ноччу? (І бачыць Дзеяслоў, што адна з зорак за ражок маладзіка зачапілася і, адлюстраваўшыся ў расінках на траве, памножылася, быццам мільены зорак заззялі)

2. Знайдзіце ў казцы зачын. Якія малюнкі вы ўяўлялі падчас яго чытання? Вусна апішыце іх.

Было гэта даўным-даўно. Можа, толькі сівыя туманы праўду і памятаюць. Спрадвеку ахінаюць яны зямлю сваімі калыханкамі, усе яе таямніцы ім вядомыя. Захацеўшы, столькі расказаць могуць, што нават Бай мех з іх казкамі не тое што панесці — з месца скрануць не зможа. Мы ж з вамі паслухаем толькі адну гісторыю — пра тое, як з'явіўся апостраф. Я пачну кудзелю з туманоў прасці, а вы ўважліва слухайце, як вераценца спявае, тумановыя гісторыі пераказвае....

Я ўяўляю густы туман, казачнік Бай сядзіць і прадзе верацяном кудзелю, а вакол яго сядзяць дзеці і ўважліва слухаюць.

3. Знайдзіце ў зачыне словы, ужытыя ў пераносным значэнні. Якую ролю яны тут адыгрываюць?

Было гэта даўным-даўно. Можа, толькі сівыя туманы праўду і памятаюць. Спрадвеку ахінаюць яны зямлю сваімі калыханкамі, усе яе таямніцы ім вядомыя. Захацеўшы, столькі расказаць могуць, што нават Бай мех з іх казкамі не тое што панесці — з месца скрануць не зможа. Мы ж з вамі паслухаем толькі адну гісторыю — пра тое, як з'явіўся апостраф. Я пачну кудзелю з туманоў прасці, а вы ўважліва слухайце, як вераценца спявае, тумановыя гісторыі пераказвае...

4. Што найбольш турбавала словы, якія жылі ў куфэрку? Аб чым гэта сведчыць?

Аднак проста сядзець і цесна, і сумна!
— Мусіць жа, мы дзеля нечага створаныя? — шапталіся паміж сабой словы і маркоціліся.

Гэтыя словы сведчаць аб тым, што словы хацелі быць патрэбнымі, карыснымі для іншых.

5. Што зрабіў Вецер, пачуўшы гамонку слоў? Прачытайце дыялог, які адбыўся паміж Ветрам і словамі.

Аднаго разу пачуў гамонку слоў Вецер. А ён, як і туманы, старэйшы за нас з вамі, старэйшы за дрэвы і траву. Нават, можа, за зоркі старэйшы. Дык вось Вецер, які ўсё ведаў, сказаў словам:

Вецер: Не ваша гэта доля — нудзіцца тут, далека ад свету, на востраве, згубленым у моры-акіяне. Ваша доля — па зямлі рассыпацца, усяму на ёй імёны даць.

Словы: А як жа мы даведаемся, куды ісці? — занепакоіліся словы. Мы ж нічога, акрамя свайго куфэрка, не бачылі.

Вецер: Э, не турбуйцеся! — сказаў Вецер. Спачатку куфэрак адчыню, а пасля падумаем.

6. Якім вам уяўляецца Дзеяслоў? Як аднёсся ён да праблем сваякоў? Пракаменціруйце аўтарскае стаўленне да Дзеяслова, спасылаючыся на тэкст.

Я ўяўляю Дзеяслова рослым маладым парнем, дужым, з ясным разумным позіркам, з добрай усмешкай. Добразычлівы, справядлівы, працавіты, разумны, міласэрны, чулы.

7. Знайдзіце ў казцы сказ, у якім адлюстравана яе асноўная думка.

А яго падарунак — спеўную беларускую мову, аздобленую апострафамі-завітушкамі, — мы і сёння захоўваем як самы дарагі скарб.

8. Перастаўце пункты плана так, каб ён адлюстроўваў правільны парадак апісаных у казцы падзей.

План

1. Дапамога мудрага Ветру.
2. Самы дарагі скарб.
3. Адна гісторыя.
4. Добрыя справы Дзеяслова.
5. У куфэрку.
6. Знаёмства з Дзеясловам.

Правільны план:

1. Адна гісторыя.
2. У куфэрку.
3. Дапамога мудрага Ветру.
4. Знаёмства з Дзеясловам.
5. Добрыя справы Дзеяслова.
6. Самы дарагі скарб.