номер 109, страница 109, часть 1 - гдз по Літаратурнаму чытанню 4 класс учебник Жуковіч, Праскаловіч

У ёй абсяг бароў былінных
I поля мудрая душа.
То мова доктара Скарыны,
То мова дзеда Талаша.

Яна — жыцця першааснова.
Яна — стагоддзяў зорны дым.
Калі забудзем, згубім мову,
Што скажам праўнукам сваім?

Дзед Талаш — Васіль Ісакавіч Талаш — удзельнік партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны, народны герой Беларусі.

Ф. А. Мадорай.
Дзед Талаш

1. Якім пачуццём прасякнуты гэты верш?

2. Якой вам уяўляецца асоба паэта? Чым ён устрыво-жаны? Ці раздзяляеце вы яго думкі? Чаму?

3. Як паэт гаворыць пра мову?

4. Прачытайце радкі, з дапамогай якіх аўтар пераконвае чытача любіць мову.

5. Як вы разумееце выразы: «каб цэлы свет не здаў-ся вузкім», «абсяг бароў былінных і поля мудрая душа»?

6. Чаму паэт называе беларускую мову мовай Скарыны і дзеда Талаша? Патлумачце.

7. Вызначце асноўную думку верша.

8. Падрыхтуйце выразнае чытанне твора.

Частка 1, с. 109

21. Якім пачуццём прасякнуты гэты верш?

Верш прасякнуты любоўю да роднай мовы, заклікае берагчы і захоўваць родную мову.

2. Якой вам уяўляецца асоба паэта? Чым ён устрывожаны? Ці раздзяляеце вы яго думкі? Чаму?

Аўтар мне ўяўляецца занепакоеным дарослым чалавекам, які вельмі любіць сваю родную мову, але клапоціцца аб павазе да яе, заклікае берагчы мову, хвалюецца, што маладое пакаленне недастаткова паважна ставіцца да яе.

Я згодны з яго занепакоенасцю і трывожнасцю. Сучасныя школьнікі і дарослыя вельмі дрэнна ведаюць сваю родную мову, не карыстаюцца ёю ў паўсядзённым жыцці, а некаторыя нават не разумеюць яе.

3. Як паэт гаворыць пра мову?

Я зноў пра мову, зноў пра мову —
Яна, як маці, у нас адна.
Каб цэлы свет не здаўся вузкім,
Каб годна жыць паміж людей,
Любіце мову беларускую,
Любіце з кожным днём мацней.

Яна — жыцця першааснова.
Яна - стагоддзяў зорны дым.

4. Прачытайце радкі, з дапамогай якіх аўтар пераконвае чытача любіць мову.

Каб цэлы свет не здаўся вузкім,
Каб годна жыць паміж людей,
Любіце мову беларускую,
Любіце з кожным днём мацней.
У ёй абсяг бароў былінных
І поля мудрая душа.
То мова доктара Скарыны,
То мова дзеда Талаша.

5. Як вы разумееце выразы: «каб цэлы свет не здаўся вузкім», «абсяг бароў былінных і поля мудрая душа»?

"Каб цэлы свет не здаўся вузкім"- калі не ведаеш мовы, то не можаш спазнаць навакольны свет, яго таямніцы, застаешся неадукаваным.

«Абсяг бароў былінных і поля мудрая душа»- у мове закладзена прыгажосць роднага краю, мілагучнасць прыроды, непаўторнасць гукаў наваколля.

6. Чаму паэт называе беларускую мову мовай Скарыны і дзеда Талаша? Патлумачце.

Паэт называе беларускую мову мовай Скарыны і дзеда Талаша, бо менавіта на беларускай мове размаўлялі славуты першаасветнік і кнігадрукар Францыск Скарына і народны стары герой дзед Талаш, які нягледзячы на сталы ўзрост, абараняў родную зямлю і беларускую мову ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

7. Вызначце асноўную думку верша.

Асноўная думка верша:

Любіце мову беларускую,
Любіце з кожным днём мацней.

8. Падрыхтуйце выразнае чытанне твора.