Номер 194, страница 98 - гдз по белорусскому языку 6 класс учебник Валочка, Зелянко

194. Уважліва прачытайце тэкст. Падбярыце да яго загаловак. Растлумачце лексічнае значэнне выдзеленых слоў.

Дзядуля расказаў мне такую гісторыю.

Ішоў хлопчык у суседнюю вёску да радні ў госці. Дарога была няблізкая, незнаёмая. Вечар заспеў яго ў дарозе, пачало цямнець. А тут яшчэ дагнаў яго сабака, стары, худы, поўсць лапікамі. Жывы да жывога цягнецца, вось і сабака прыстаў да хлопчыка. Ідзе за ім, галоднымі вачамі есці просіць.

Зусім сцямнела. Дарога нырнула ў лес, звузілася, завіляла, закруцілася ў гушчары. А ў лесе цямней, чым у полі. І хлопчык заблудзіўся. Дарога павярнула ў адзін бок, а ён – у другі.

Ідзе хлопец, а сабака за ім трушком бяжыць, не адстае. Але вось сабака абагнаў хлопчыка і стаў на яго шляху.

— Ты што? — напалохаўся хлопчык, замахнуўся на яго, але сабака не адступіў.

Паспрабаваў абысці сабаку, але той усякі раз становіўся перад ім. І здагадаўся нарэшце хлопчык, што сабака засцерагае яго ад нейкай небяспекі. Спыніўся, прыгледзеўся і ўбачыў наперадзе, за высокай травой, абрыў. А ў глыбіні блішчала вада і бялелі вялікія камяні. Гэта ж якая бяда чакала хлопца, калі б не ўратаваў сабака! Дастаў хлопец акраец хлеба, падзяліў яго папалам — сабаку і сабе.

— Даруй, што я праганяў цябе, хлеба пашкадаваў.

А потым прывёў сабаку ў свой двор і да самай яго смерці карміў і даглядаў.

Вось такая гісторыя. Засталося толькі дадаць, што гэтым хлопчыкам быў мой дзед (Паводле В. Хомчанкі).

Да якога стылю і тыпу маўлення адносіцца тэкст? Знайдзіце ў тэксце дзеясловы, ужытыя ў пераносным значэнні. Якія яшчэ сродкі стылістычнай выразнасці ўжываюцца аўтарам тэксту?

Карыстаючыся памяткай, сцісла перакажыце частку тэксту пра тое, як сабака засцярог хлопчыка ад небяспекі.

194. Загаловак: Верны сябар.

Гушчары – густы, непраходны лес, зараснік.

Абрыў – круты, стромы схіл, бераг.

Акраец – адрэзаны для яды кавалак хлеба.

Тэкст адносіцца да мастацкага стылю, тып маўлення – апавяданне з элементамі апісання.

Дзеясловы, ужытыя ў пераносным значэнні: вечар заспеў, дарога нырнула, завіляла, закруцілася, бяда чакала.

Сродкі стылістычнай выразнасці: эпітэты (няблізкая, незнаёмая дарога; стары, худы сабака; галоднымі вачамі), паўтор (жывы да жывога), проціпастаўленне (дарога павярнула ў адзін бок, а ён – у другі), дыялог, клічны сказ (Гэта ж якая бяда чакала хлопца, калі б не ўратаваў сабака!).

Сабака раптам абагнаў хлопчыка і стаў на яго шляху, не даючы ісці далей. Хлопчык спачатку напалохаўся і паспрабаваў абысці сабаку, але той усё роўна станавіўся перад ім. Тады хлопчык здагадаўся, што сабака хоча яго засцерагчы ад нейкай небяспекі. Ён спыніўся, прыгледзеўся і ўбачыў наперадзе за высокай травой абрыў. Так сабака ўратаваў хлопчыка.