Номер 7, страница 35 - гдз по белорусской литературе 11 класс учебник Мельнікава, Ішчанка

7. Якім паказана маладое пакаленне ў рамане «Сэрца на далоні»? Чым адрозніваюцца дзеці Яраша і Шыковіча — Віктар, Наташа, Тарас, Славік і Ірына? Вызначце ролю моладзі ў выяўленні ідэйнага пафасу рамана. Чым падобны героі рамана на сучасную моладзь? Адказ аргументуйце.

7. Шмат увагі ў рамане «Сэрца на далоні» надаецца праблеме бацькоў і дзяцей, моладзі, яе жыццю ў заблытаным і складаным свеце.

Пісьменнік сцвярджаў: не адны бацькі вінаваты ў тым, што дзеці часта вырастаюць непаслухмянымі, крытычна настроенымі да старэйшых, здольнымі на стыхійны бунт. Вінаваты ў гэтым і абставіны, і грамадскія арганізацыі.

Славік Шыковіч не хоча быць такім, як усе. Ён пакідае брыгаду Тараса, дзе хлопцы яго выхоўваюць на свой лад, бо бачыць, што яны крывадушнічаюць, выдаючы сябе за анёлаў: адзін хоча выпіць, але нельга, другі імкнецца выступіць на сходзе, не прачытаўшы чарговага партыйнага дакумента. Славіка абураюць людзі з «двайным дном», якія гавораць адно, а робяць другое. Таму ён і пратэстуе: апранаецца пад стылягу, заляцаецца да медсястры Машы, не хоча саступаць Тарасу, які пакахаў гэту дзяўчыну па-сапраўднаму. Пісьменніку, відаць, гэты малады чалавек быў сімпатычны. Славік шукае сябе, пераадольваючы фальш лозунгаў, якія абвешчаны, але выконваюцца па абавязку, а не па прызванні. І яго сэрца, душу трэба лячыць, як доктар Яраш лечыць сэрца Зосі Савіч. У рамане пісьменнік падкрэсліў, што Славіка чакае лепшая будучыня: яму на дапамогу прыходзіць маці, хлопца даглядае і Маша, ёй хочацца рэабілітавацца, дапамагчы чалавеку, які шчыра яе кахае.

Тарас — прыёмны сын Антона Яраша, яго бацька ў час Вялікай Айчыннай вайны быў падпольшчыкам і загінуў. Вобраз Тараса цалкам станоўчы, ён сур'ёзны не па гадах, адказны. Медсястры Машы Тарас «здаўся спачатку сумным. Нават у кампаніі сваіх хлопцаў на канцэрцеён, брыгадзір, трымаўся неяк збоку... Але пасля двух-трох спатканняў яна пераканалася, наколькі ён глыбейшы і разумнейшы за Славіка, як многа ведае — так многа, што ёй зрабілася боязна. Ён расказваў сур'ёзна, але цікава. Ён да ўсяго ставіўся з цяжкаватай сур'ёзнасцю, з большай, чым нават яго прыёмны бацька». У канфлікце са Славікам Тарас займае абарончую пазіцыю, імкнецца супакоіць саперніка, ад-маўляецца ад «каўбойскай дуэлі».

Тарас у рамане ідэалізаваны, як і яго брыгада, кранаўшчыца Ніна, якая выглядае ідэалам не жаноцкасці, а станоўчасці. Хлопцы сціплыя і за сталом, і ў кіно, прыхільнікі здаровага ладу жыцця. Найбольш удаўся пісьменніку вобраз Ходаса — дэмагога, фразёра, гатовага ў любы зручны момант дагадзіць начальству, кінуць палымяную прамову ў масы. Яго больш за ўсіх і не любіць Славік.

Смелая, яна можа пастаяць за сябе, калі спатрэбіцца, даць аплявуху нахабніку (гісторыя са Славікам на дачы). Ёй уласцівы пачуццё годнасці, цвёрдасць характару. Дастаткова прыгадаць, як яна прымушае няўмеку Славіка веславаць супраць цячэння. Маша — добрая гаспадыня. Нездарма з любоўю назіраюць на дачы жонкі Яраша і Шыковіча за тым, як па-майстэрску, кубік да кубіка, наразала яна агуркі на салат. Аднак паводзіны гэтай дзяўчыны ледзь не прывялі да гібелі Славіка: «Машы падабалася гэтая гульня — сустракаццапа чарзе то з адным, то з другім. Яе калегі, напэўна, вельмі здзівілі- ся б, каб даведаліся, што яна, Маша Літвін, сур'ёзная, разважлівая, акуратная, сумленная і не такая юная ўжо — дваццаць тры гады, — здольная на гэтыя жарты». У фінале рамана Маша каля ложка хво- рага Славіка стараецца рэабілітавацца за нанесены яму боль.

Запамінаецца ў рамане вобраз Машы — вясковай дзяўчыны, гаспадыні, медсястры, закаханай і ў сваю працу, і ў майстра-хірурга.

7. У рамане Івана Шамякіна «Сэрца на далоні» маладое пакаленне паказана неадназначна, у працэсе духоўнага станаўлення і пошуку свайго месца ў жыцці. Аўтар не ідэалізуе сваіх герояў, а паказвае іх з рознымі, часам супярэчлівымі, рысамі характару.

Адрозненні паміж дзецьмі Яраша і Шыковіча абумоўлены найперш атмасферай, у якой яны выхоўваліся. Дзеці Яраша, Наташа і Славік, выраслі ў сям’і, дзе панавалі шчырасць, давер і павага. Таму яны сумленныя, прынцыповыя, здольныя на спачуванне. Дзеці Шыковіча, Віктар, Ірына і Тарас, з’яўляюцца прадуктам іншага асяроддзя, прасякнутага кар’ерызмам, эгаізмам і двудушнасцю іх бацькі. Віктар — цынічны і распешчаны малады чалавек, які ставіць асабістую выгаду вышэй за ўсё. Ірына — легкадумная і капрызная, яе цікавяць толькі забавы і матэрыяльны дабрабыт. Толькі малодшы сын Тарас яшчэ не страціў маральных арыенціраў і цягнецца да такіх людзей, як Антон Яраш.

Роля моладзі ў выяўленні ідэйнага пафасу рамана заключаецца ў тым, што менавіта праз іх учынкі і маральны выбар аўтар сцвярджае асноўныя гуманістычныя каштоўнасці. Маладыя героі выступаюць своеасаблівымі суддзямі сваіх бацькоў, выкрываючы іх памылкі і крывадушнасць. Праз канфлікты паміж пакаленнямі раскрываецца галоўная ідэя твора — неабходнасць жыць сумленна, адкрыта, «з сэрцам на далоні».

Героі рамана шмат у чым падобныя на сучасную моладзь. Праблемы, з якімі яны сутыкаюцца — выбар прафесіі, першае каханне, пошук праўды і справядлівасці, адносіны з бацькамі — застаюцца актуальнымі і сёння. Напрыклад, імкненне да лёгкага жыцця і спажывальніцтва, уласцівае Ірыне і Віктару, можна назіраць і ў часткі сучасных маладых людзей. З іншага боку, такія якасці, як прынцыповасць, шчырасць і неабыякавасць да чужога гора, якія ўвасабляюць Наташа і Славік, таксама характэрны для многіх нашых сучаснікаў, што праяўляецца ў валанцёрскім руху, удзеле ў грамадскіх ініцыятывах. Такім чынам, маральныя пытанні, узнятыя ў рамане, з’яўляюцца вечнымі, што робіць твор актуальным і для сённяшняга чытача.