Номер 3, страница 47 - гдз по белорусской литературе 11 класс учебник Мельнікава, Ішчанка

3. Дакажыце, што А. Макаёнак па-майстэрску карыстаецца прыёмам моўнай характарыстыкі герояў у п'есе «Зацюканы апостал».

3. Памайстэрску карыстаўся А. Макаёнак прыёмам моўнай характарыстыкі персанажаў у трагікамедыі «Зацюканы апостал». Ён надзяляў герояў мовай, якая адпавядае іх сацыяльным характарам, узроўню адукацыі.

Так, мова Сына насычана цытатамі з выказванняў вядомых філосафаў, з Бібліі, тэрміналагічнай лексікай з розных навук, пераважна гуманітарных, што «абслугоўваюць» дзейнасць палітыкаў. Напрыклад: «Філасофія — гэта трансцэндэнтальны эмпірыякрыятыцызм маніз му...» або каментарый біблейскага выказвання: «Тата! <...> Як ты радуешся Дзеду, так я буду радавацца табе! Ісус, сын Сірахаў, сказаў: “Почитающий отца будет иметь радость от детей своих и в деньмолитвы услышан будет”».

Калі ў другім выпадку цытата, ужытая Малышом, выклікае сімпатыю да гэтага персанажа, то ў першым відавочна аўтарская іронія з вундэркінда, які або сам не зусім разумее, пра што гаворыць, або хоча выглядаць разумнейшым.

У мове Дзеда пераважае простанародная лексіка, часам з жарганізмамі. Шмат абразлівых слоў (мярзотнік, дрэнь і інш.) у мове Мамы, што нялепшым чынам характарызуе гераіню.

Моўная характарыстыка персанажаў трагікамедыі «Зацюканы апостал» — гэта ўзор камедыяграфічнага майстэрства А. Макаёнка.

3. Андрэй Макаёнак у трагікамедыі «Зацюканы апостал» па-майстэрску выкарыстоўвае прыём моўнай характарыстыкі для раскрыцця вобразаў персанажаў і выяўлення аўтарскай пазіцыі. Мова герояў з'яўляецца ключом да разумення іх унутранага свету, маральных каштоўнасцей і сацыяльнага становішча.

Найбольш яскрава гэта бачна на прыкладзе мовы Бацькі. Яго маналогі і рэплікі перасыпаны псеўданавуковай тэрміналогіяй («дыялектыка прыроды», «аб'ектыўная рэальнасць»), канцылярызмамі і лозунгамі. Ён імкнецца выглядаць адукаваным і аўтарытэтным, але часта ўжывае словы недарэчна, што стварае камічны эфект і выкрывае яго як дэмагога і духоўна абмежаванага чалавека. Яго мова — мёртвая, пазбаўленая жывых чалавечых эмоцый, яна адлюстроўвае яго дагматычнае мысленне.

Мова Маці, у сваю чаргу, характарызуе яе як апантаную спажывальніцу. Увесь яе лексікон сканцэнтраваны вакол матэрыяльных даброт: «машына», «дыван», «халадзільнік», «шубка». Яна гаворыць проста, прыземлена, яе інтарэсы не выходзяць за межы побыту і рэчаў. Праз такую моўную характарыстыку аўтар падкрэслівае яе духоўную пустэчу і мяшчанскую сутнасць.

Моўная партыя Дачкі з'яўляецца варыяцыяй мовы маці, але з элементамі цынізму і маладзёжнага эгаізму. Яе выказванні кароткія, катэгарычныя і сведчаць пра поўную адсутнасць цікавасці да ўсяго, што не тычыцца яе асабістых выгод і задавальненняў.

На гэтым фоне рэзка вылучаецца мова Сына. Яго словы — простыя, шчырыя і глыбока эмацыянальныя. Ён не карыстаецца навуковымі тэрмінамі ці лозунгамі, а задае прамыя, «дзіцячыя» пытанні, якія агаляюць усю фальшывасць і абсурднасць светапогляду яго бацькоў. Менавіта праз яго рэплікі драматург даносіць да гледача галоўныя гуманістычныя ідэі твора. Яго мова — гэта мова сумлення, праўды і чалавечнасці.

Такім чынам, супрацьпастаўленне моўных стыляў — казённай, спажывецкай мовы бацькоў і жывой, шчырай мовы Сына — стварае асноўны канфлікт у п'есе. А. Макаёнак даказвае, што мова можа быць магутным інструментам для стварэння сатырычнага эфекту і глыбокай псіхалагічнай характарыстыкі герояў.