номер 10, страница 10, часть 1 - гдз по Літаратурнаму чытанню 4 класс учебник Жуковіч, Праскаловіч

Смех адказны, смех шчаслівы
Ходзіць па пагорках.
Час світання — час зычлівы…
Гаснуць, нікнуць зоркі.

Шырай, шырай зараніца
Разнімае крылле,
Нібы пожар б’е крыніцай
Там, на небасхіле.

Сноп праменняў, пышна ўзняты,
Сее бляск-чырвонцы —
Гэта неба сцеле шаты
На дарогу сонцу.

1. Якія пачуцці перадаюцца ў вершы?

2. Якія малюнкі вы ўяўлялі, калі чыталі твор?

3. Пры дапамозе якіх вобразных слоў перадаецца прыгажосць усходу сонца?

4. Як вы лічыце, што змесціцца ў змесце і настроі верша, калі ў выразе чырвань дрогне замест слова дрогне ўжыць слова блісне?

5. Адшукайце радкі, дзе адзін прадмет (з’ява) параўноўваецца з іншым. Паспрабуйце абгрунтаваць, для чаго аўтар выкарыстоўвае гэты прыём.

6. Падумайце, з якой інтанацыяй, у якім тэмпе трэба чытаць верш.

7. Разгледзьце ілюстрацыю да твора. Якія карціны вы маглі б намаляваць да гэтага верша? Апішыце іх.

8. Вывучыце верш на памяць.

Частка 1, с. 10

1. Якія пачуцці перадаюцца ў вершы?

У вершы перадаюцца пачуцці радасці і захаплення ад прыгажосці з'явы ўзыхода сонца.

2. Якія малюнкі вы ўяўлялі, калі чыталі твор?

Калі чытаў верш, то ўяўляў неба, што пералівалася рознымі адценнямі ружовага колеру; гаснуць, нікнуць зоркі; з'яўляецца частка сонейка, што паступова ўсё больш і больш паднімаецца над краем зямлі; ад сонейка разыходзяцца ружовыя праменьчыкі; прачынаецца пырода.

3. Пры дапамозе якіх вобразных слоў перадаецца прыгажосць усходу сонца?

Прыгажосць усходу сонца перадаецца пры дапамозе вобразных слоў: пераліўным блескам, золата над гаем, чырвань на ўсходзе, зараніца разнімае крылле, пожар б'е крыніцай, сноп праменняў, сее бляск-чырвонцы.

4. Як вы лічыце, што зменіцца ў змесце і настроі верша, калі ў выразе чырвань дрогне замест слова дрогне ўжыць слова блісне?

Чырвань дрогне, праліецца з'явіцца маленькай кропкай, плямкай.

Чырвань блісне-з'явіцца і тут жа знікне.

Я лічу, што зменіцца настрой і змест верша. Сонейка не з'явіцца на небасхіле.

5. Адшукайце радкі, дзе адзін прадмет (з'ява) параўноўваецца з іншым. Паспрабуйце абгрунтаваць, для чаго аўтар выкарыстоўвае гэты прыём.

Гэта неба ўсміхнецца (Неба параўноўваецца з чалавекам)

Людзям і прыродзе.

Чуць-чуць дрогне, праліецца (Чырвань параўноўваецца з дажджом)

Чырвань на ўсходзе.

Шырай, шырай зараніца (Зараніца параўноўваецца з птушкай)

Разнімае крылле,

Нібы пожар б'е крыніцай (Усход параўноўваеццаз пажарам)

Там, на небасхіле.

Я думаю, што аўтар спецыяльна выкарыстоўвае гэты прыём, каб перадаць усе фарбы і прыгажосць прыроднай з'явы, надзяляючы усход сонца якасцямі чалавека і іншых з'яў.

6. Падумайце, з якой інтанацыяй, у якім тэмпе трэба чытаць верш.

Верш трэба чытаць павольна, спакойным голасам, з інтанацыяй захаплення, каб перадаць пачуцці аўтара, яго адносіны да незвычайнай з'явы.

7. Разгледзьце ілюстрацыю да твора. Якія карціны вы маглі б намаляваць да гэтага верша? Апішыце іх.

Варыянт 1

Я бы намаляваў карціну ўсходу сонца над лесам. Неба пачынае святлець, становіцца светла-шэрым, гаснуць апошнія зоркі. Над цёмным лесам з'яўляецца частка ружовага сонейка з першымі нясмелымі промнямі. Ад промняў разліваецца светлы залацісты свет. Пад гэтым светам блішчаць кропелькі расы на траве і дрэвах.

Варыянт 2

Я бы намаляваў карціну ўсходу сонца уздоўж дарогі. Неба пачынае святлець, становіцца светла-шэрым, гаснуць апошнія зоркі. Там, дзе неба і поле зліваюцца ў адну лінію, з'яўляецца частка ружовага сонейка з першымі нясмелымі промнямі. Ад промняў разліваецца светлы залацісты свет. Расінкі на траве пераліваюцца пад праменьчыкамі сонейка. У неба ўзлятае першая птушка.

8. Вывучыце верш на памяць.

1. У вершы перадаюцца пачуцці радасці, захаплення прыгажосцю прыроды, урачыстасці і спакою, якія ахопліваюць чалавека падчас усходу сонца.

2. Пры чытанні твора ўяўляюцца малюнкі ранняй раніцы: пагоркі ў перадсвітальнай смузе, неба, на якім гаснуць апошнія зоркі, гарызонт, які паступова разгараецца чырвоным полымем, і, нарэшце, першыя сонечныя промні, што асвятляюць зямлю.

3. Прыгажосць усходу сонца перадаецца пры дапамозе вобразных слоў: эпітэтаў (смех шчаслівы, час зычлівы), метафар (смех ходзіць па пагорках, сноп праменняў сее бляск-чырвонцы, неба сцеле шаты), увасаблення (зараніца разнімае крылле) і параўнання (нібы пожар б’е крыніцай).

4. Калі б замест слова дрогне ўжыць слова блісне, змяніўся б настрой верша. Слова дрогне перадае адчуванне пяшчотнага, паступовага абуджэння прыроды. Слова блісне зрабіла б гэты момант больш рэзкім, імгненным, пазбавіўшы яго таямнічасці і плаўнасці.

5. Радкі, дзе адзін прадмет параўноўваецца з іншым: «Нібы пожар б’е крыніцай / Там, на небасхіле». Аўтар выкарыстоўвае гэты прыём, каб зрабіць малюнак усходу сонца больш яркім, падкрэсліць моц і насычанасць колераў зараніцы.

6. Верш трэба чытаць павольна, спакойна, з урачыстай інтанацыяй. Пачатак — больш ціха і таямніча, а радкі пра зараніцу і сонца — больш гучна і радасна, перадаючы ўсё нарастанне святла.

7. Можна было б намаляваць такія карціны: цёмнае неба, на якім ледзь бачныя зоркі, і цёмныя сілуэты пагоркаў; гарызонт, ахоплены першымі промнямі сонца, падобны на пажар; неба, якое сцеле залаціста-чырвоныя «шаты» насустрач сонцу.

8. Трэба вывучыць верш на памяць.