Номер 1, страница 164 - гдз по белорусской литературе 9 класс учебник Праскаловіч, Рагойша

1. Назавіце асноўныя факты біяграфіі Максіма Гарэцкага. Пад уплывам якіх жыццёвых абставін і акалічнасцей фарміраваўся талент пісьменніка?

1.Здольны да навукі, Максім імкнуўся набыць спецыяльныя веды. Бліжэйшым месцам, дзе можна было атрымаць адукацыю за казённы кошт, было Горацкае каморніцка-агранамічнае вучылішча. Вытрымаўшы вялікі конкурс, юнак у 1909 годзе становіцца студэн- там. Да заняткаў ён адносіўся з вялікай адказнасцю, таму яму былапрызначана стыпендыя.

Максім Гарэцкі меў добры слых і голас, цудоўна валодаў скрып-кай, іграў на балалайцы, жалейцы, і гэта зблізіла яго з навучэнцамі вучылішча, што ладзілі беларускія фальклорна-этнаграфічныя вечарыны. Захапіўшыся аматарскім тэатральным мастацтвам і літара- турай, ён пачаў выпісваць першую беларускамоўную газету «Наша ніва». Хлопец з Малой Багацькаўкі, усё болей усведамляючы патрэбу ў пашырэнні сваіх ведаў шляхам самаадукацыі, свядома заняўся «бу-даўніцтвам» уласнай натуры, характару. Ён шмат чытаў, пазнаючы рускую, украінскую, польскую літаратуру, удумліва сачыў за раз- віццём беларускага пісьменства. Урэшце літаратурныя, творчыя здольнасці сталі вызначальнымі ў яго лёсе.

Скончыўшы навучанне ў Горках, М. Гарэцкі ў 1913—1914 гадах працаваў на Віленшчыне. На гэты ж час прыпадае і яго літаратурны дэбют. У 1913 годзе пад псеўданімам Максім Беларус газета «Наша ніва» надрукавала першае апавяданне маладога празаіка «У лазні». Творчы ўзлёт пісьменніка быў шматабяцаючы, пра што сведчыцы водгук, надрукаваны ў «Нашай ніве».

У біяграфіі Гарэцкага 1914—1917 гады звязаны з салдацкай службай, франтамі Першай сусветнай вайны, цяжкімі раненнямі, лячэннем у розных шпіталях, вучобай у Паўлаўскім ваенным пяхотным вучылішчы ў Петраградзе, адкуль ён быў камандзіраваны ў далёкі сібірскі Іркуцк. З канца 1917 года пісьменнік жыў у Смаленску. Ён карэспандэнт мясцовай газеты «Звезда», якая, у сувязі з акупацыяй Мінска германскімі войскамі, некаторы час тут выходзіла. На пачатку 1919 года разам з рэдакцыяй «Звезды» М. Гарэцкі пераехаў у вызваленую ад немцаў Вільню. Тут ён і журналіст, і лектар настаўніцкіх курсаў, і выкладчык гімназіі. У 1919 годзе Максім Гарэцкі ажаніўся з Леанілай Чарняўскай, настаўніцай, беларускай пісьменніцай. У іх нарадзіліся дачка Галіна і сын Леанід.

Сталася так, што Вільня ў выніку ваеннай інтэрвенцыі перайшла пад уладу белапалякаў, што замацаваў і Рыжскі мірны дагавор. У 1922 годзе пісьменніка арыштавалі як «савецкага камуніста», ён трапіў у засценкі віленскай турмы на Лукішках, затым яго выслалі ў Коўна, Дзвінск. Пасля вялікіх клопатаў сям'я Гарэцкіх у 1923 годзе атрымала ад савецкага пасла ў Варшаве дазвол на пераезду Мінск.

У 1923—1926 гадах М. Гарэцкі выкладаў беларусазнаўства нарабфаку БДУ. У 1926—1928 гадах загадваў кафедрай беларускай мовы і літаратуры ў Горацкай сельгaсакадэміі. Улічыўшы высокі навуковы ўзровень ведаў М. Гарэцкага, кіраўніцтва прызначыла яго «вучоным спецыялістам Інстытута беларускай культуры». З утварэннем Беларускай акадэміі навук у 1929 годзе ён быў абраны яе пра-вадзейным членам (акадэмікам).

У 1930 годзе М. Гарэцкі быў беспадстаўна абвінавачаны ў контр-рэвалюцыйнай дзейнасці і арыштаваны. У 1931 годзе пісьменнікаадправілі ў высылку на пяць гадоў у горад Вятку, дзе ён жыў у вельміцяжкіх умовах, не маючы ні сталага заробку, ні месца пражыван- ня. Нарэшце ў 1935 годзе пісьменнік атрымаў дазвол на працу школьнага настаўніка ў глыбінцы Расіі. Аднак у краіне ўзнялася новая хваля рэпрэсій. У 1937 годзе класіка зноў арыштавалі, а ў 1938 годзе прыгаварылі дарасстрэлу.

У 1957 годзе Максім Гарэцкі «заадсутнасцю саставу злачынства» быў рэабілітаваны.

1. Максім Іванавіч Гарэцкі (1893—1938) — класік беларускай літаратуры, празаік, драматург, крытык, публіцыст, фалькларыст, мовазнаўца, адзін з пачынальнікаў сучаснай беларускай мастацкай прозы.

Асноўныя факты біяграфіі:

Нарадзіўся 18 лютага 1893 года ў вёсцы Малая Багацькаўка (цяпер Мсціслаўскі раён Магілёўскай вобласці) у сялянскай сям'і.

У 1913 годзе скончыў Горацкае каморніцка-агранамічнае вучылішча. Працаваў каморнікам на Віленшчыне.

Удзельнік Першай сусветнай вайны. Быў цяжка паранены ў 1914 годзе.

Пасля вайны займаўся выкладчыцкай, навуковай і грамадскай дзейнасцю ў Смаленску, Мінску, Горках. Быў правадзейным членам Інбелкульта (з 1928 года — Акадэміі навук БССР).

У 1930 годзе быў беспадстаўна арыштаваны па справе «Саюза вызвалення Беларусі» і сасланы на 5 гадоў у Вятку.

Пасля ссылкі жыў у горадзе Пясочня (цяпер Кіраў Калужскай вобласці), працаваў настаўнікам. У 1937 годзе зноў арыштаваны. Расстраляны 10 лютага 1938 года.

Талент пісьменніка фарміраваўся пад уплывам наступных жыццёвых абставін і акалічнасцей:

• Сялянскае паходжанне, вясковае асяроддзе, якое дало глыбокае веданне народнай мовы, побыту, традыцый і псіхалогіі.

• Удзел у Першай сусветнай вайне. Ваенны досвед стаў крыніцай для стварэння праўдзівых твораў пра трагедыю вайны (аповесць «На імперыялістычнай вайне»), вызначыў антываенны пафас яго творчасці.

• Актыўная дзейнасць у перыяд беларускага нацыянальна-культурнага Адраджэння пачатку XX стагоддзя, што сфарміравала яго як пісьменніка-патрыёта, які ўсведамляў сваю адказнасць за лёс нацыі і яе культуры.

• Трагічныя падзеі ўласнага лёсу — рэпрэсіі, турма, ссылка. Гэтыя выпрабаванні надалі яго творам філасофскую глыбіню, узмацнілі гуманістычную накіраванасць, звязаную з асэнсаваннем праблем чалавечага духу ў экстрэмальных умовах.