Номер 2, страница 164 - гдз по белорусской литературе 9 класс учебник Праскаловіч, Рагойша

2. Вызначце наватарскія рысы літаратурнай спадчыны класіка.

2. Навуковая і творчая спадчына М. Гарэцкага шматгранная.

У характарыстыцы яго як вучонага неабходна найперш вылучыць такія напрамкі, як літаратуразнаўства, мовазнаўства, фалькларыстыка.

Максім Гарэцкі — аўтар першай «Гісторыі беларускае літаратуры».

Пісьменнік быў добрым знаўцам народнай мовы. Ён працаваў над правапісам беларускай мовы, прыняў удзел у стварэнні «Невялічкага беларуска-маскоўскага слоўніка» (1919), «Практычнага расійска-беларускага слоўніка» (1924) і інш. Актыўны фалькларыст, М. Гарэцкі далучаў да збірання скарбаў беларускай народнай творчасці і філолагаў, і музыкантаў. З голасу сваёй маці пісьменнік запісаў і затым выдаў «Народныя песні з мелодыямі» (1928).

Асабліва вялікія заслугі М. Гарэцкага ў развіцці новай беларускай прозы. Здзейснены ім прарыў у мастацтве слова абумовіў прыход у беларускую літаратуру такіх яе яскравых талентаў, як Якуб Колас, Кузьма Чорны, многіх празаікаў другой паловы ХХ стагоддзя.

У творчасці М. Гарэцкага дамінуючымі з'яўляюцца гісторыка-культурны аналіз жыцця беларусаў на зломе эпох, станаўленне нацыянальнай інтэлігенцыі, яе абавязкі перад народам. Ён пашырыў і праблематыку, і жанравыя параметры беларускай прозы.

Канкрэтыка жыццёвага матэрыялу рабіла яго творы дакументальна выверанымі, праўдзівымі. Здольнасць пісьменніка бачыць асобнага чалавека ў кантэксце гісторыі ўсяго народа абумовіла тое, што ў беларускай літаратуры ўпершыню з'явілася аб'ёмная гісторыка-дакументальная, хранікальная проза. Найперш М. Гарэцкі заявіў пра сябе як майстар апавяданняў.

З цягам часу жыццёвы матэрыял пачаў разрастацца ва ўяве пісьменніка ў большыя мастацкія палотны. Уражанні ад ваенных дзеянняў на роднай беларускай зямлі, занатаваныя ў шматлікіх апавяданнях, аўтар аформіў у дакументальна-мастацкі твор «На імперыялістычнай вайне» (1926). Віленскі перыяд жыцця М. Гарэцкага 1920-х гадоў атрымаў асэнсаванне пад пяром пісьменніка ў форме асобных апавяданняў, драматычных абразкоў, у рамане-хроніцы «Віленскія камунары» (1931—1932). Летапісны характар мае яшчэ адзін вялікі твор М. Гарэцкага — «Камароўская хроніка», над якім ён працаваў у апошнія гады свайго жыцця.

Наватарскія рысы літаратурнай спадчыны класіка праявіліся ў наступным:

1. Філасофскае асэнсаванне жыцця народа. Класік узняў тэму беларускага сялянства на новы ўзровень, надаўшы ёй эпічны, агульначалавечы маштаб. У сваіх творах, асабліва ў паэмах, ён стварыў сапраўдную энцыклапедыю жыцця беларусаў, раскрыў іх духоўны свет, мары і спадзяванні.

2. Глыбокі псіхалагізм. Наватарства праявілася ў паглыбленым раскрыцці ўнутранага свету герояў, іх думак, пачуццяў і перажыванняў. Аўтар па-майстэрску паказваў складанасць і шматграннасць чалавечай душы.

3. Сцвярджэнне нацыянальнай ідэі. Творчасць класіка прасякнута ідэяй нацыянальнага адраджэння, сцвярджэннем права беларускага народа на ўласную гісторыю, мову і культуру. Ён паэтызаваў вобраз роднай зямлі, абуджаў нацыянальную самасвядомасць.

4. Развіццё беларускай літаратурнай мовы. Класік зрабіў велізарны ўклад у станаўленне і ўзбагачэнне беларускай літаратурнай мовы. Ён віртуозна выкарыстоўваў скарбы народнай мовы, прыказкі, прымаўкі, ствараючы яркія і самабытныя мастацкія вобразы.

5. Жанравае наватарства. Ён узбагаціў беларускую літаратуру новымі жанравымі формамі. Яго паэмы сталі ўзорам нацыянальнага эпасу, а празаічныя творы заклалі асновы беларускага рамана.