Номер 4, страница 123 - гдз по белорусской литературе 11 класс учебник Мельнікава, Ішчанка

4. У чым адметнасць кампазіцыі рамана «Родныя дзецi»?

4.Раман «Родныя дзеці» нечакана для чытача пачынаецца запеўкай. Гэта акалічнасць выбівае ўспрыманне са звыклага рэчышча, скіроўвае яго да паэтыкі народнай песні. Рамачны кампанент «Родных дзяцей», запеўка і дапеўка, — гэта своеасаблівыя вокны ў творчую майстэрню пісьменніка. У запеўцы аўтар, улічваючы дыялагічную прыроду творчасці, шчыра прызнаваўся ў сваёй любові да чытача:

Дый ты, чытач, таму прычына:
Ты — вось, ты побач, ты са мной.
І разлучыць нас немагчыма:
Мы доляй звязаны адной.

У запеўцы акрэслена і творчая задача, якую паставіў перад сабой аўтар кнігі:

Каб пошук праўды ў ёй быў моцны. Каб прачытаў, сабе
наўздзіў,
Усю зараз — і смачна цмокнуў:
«Прыдумаў, гад, а — дагадзіў!»

Жаданнем пісьменніка падзяліцца з чытачом сваім бачаннем праблем сучаснага яму жыцця абумоўлена стылёвая адметнасць рамана «Родныя дзеці».

Сюжэт твора не завершаны. Развязкі падзей няма, і сам Н. Гілевіч, як і А. С. Пушкін у рамане «Яўгеній Анегін», акцэнтаваў на гэтым увагу:

Усё, чытач. Я стаўлю кропку. Ах, не
завершаны сюжэт?
Ну, што ж рабіць! Далей ні кроку.
Далей — табу і запавет.

Тым самым падкрэсліваецца думка, што для аўтара было галоўным у рамане не столькі адлюстраванне любоўнай інтрыгі, колькі магчымасць праз сюжэт паказаць і раскрыць тыповыя асаблівасці сучаснага яму жыцця. Аўтарскай задуме падпарадкавана і кампазіцыйная сувязь паміж персанажамі рамана. Буйным планам намаляваны Сцяпан і Альжбета, а агульным, з акцэнтаваннем вызначальнага характару — астатнія героі (Антось Вячорка, дзядзька Лёкса, Тамаш, Мар'яна і інш.).

4. Асноўная адметнасць кампазіцыі рамана «Родныя дзеці» — яго жанравая прырода: гэта раман у навелах. Твор складаецца з некалькіх навел, кожная з якіх мае завершаны сюжэт, але ўсе яны цесна звязаны паміж сабой.

Аб’ядноўваючымі элементамі кампазіцыі выступаюць:

1. Вобраз аўтара-апавядальніка. Ён з’яўляецца скразным персанажам, які ўдзельнічае ў падзеях ці назірае за імі, а яго разважанні і каментарыі звязваюць асобныя гісторыі ў адзінае цэлае.

2. Адзінства тэматыкі і праблематыкі. Усе навелы прасякнуты агульнай ідэяй любові да Радзімы, захавання роднай мовы, культуры і гістарычнай памяці народа.

3. Паслядоўнае размяшчэнне навел. Хоць кожная навела з'яўляецца самастойнай, іх парадак у творы адлюстроўвае пэўны перыяд у жыцці апавядальніка, яго духоўнае сталенне.

Такая «адкрытая» кампазіцыя дазваляе спалучаць эпічнае апавяданне з лірычнымі і публіцыстычнымі адступленнямі, ствараючы шматгранны вобраз эпохі і народа.