Номер 5, страница 33 - гдз по белорусской литературе 7 класс учебник Лазарук, Логінава

5. Чым адрозніваецца ўрывак з празаічнага твора ад папярэдняга верша на тую ж тэму? Падумайце, ці можна ў празаічнай мове выдзеліць такія ж, як у вершаванай, роўныя па колькасці складоў часткі, радкі. Ці ёсць у ёй сугучныя словы, рыфмы?

Старонка 33, пытанне 5

Калі параўноўваць празаічны твор з папярэднім, вершаваным, то можна адзначыць шмат падобнага, але і вылучыць адметнасці. Творы напісаны на адну тэму – тэма прыроды (апісанне ручая, крынічкі). Празаічны твор напісаны сказамі без рыфмы. Яго мова выдзяляецца роўнасцю, спакойнасцю. Аўтар вядзе аповед, стварае вобраз крынічкі, падпарадкоўваючыся законам празаічнага сінтаксісу. Але мова пісьменніка таксама жывая, эмацыянальная. Аўтар выкарыстоўвае сінонімы (бурліць, плюскоча крынічка, бадзёрасць і сіла), інверсію (пераліваецца, сцякае вада, вада сццюдзёная, смачная). Тэкст поўніцца эпітэтамі (раскошныя, гаманлівыя берагі, магутная, задумлівая рака, сцюдзёная, смачная вада). Увасабленні ажыўляюць крынічку (плюскоча, размаўляе крынічка). Яркае параўнанне вады ў крынічцы – як у люстэрку! Сустракаюцца клічныя сказы, што гаворыць пра ўзнёслы настрой аўтара: Ці мала што можа нагаварыць дзед Нічыпар, адно зачапіся з ім ды распусці вушы! Сказ мае рытарычны характар (не патрабуе адказу...) Чытачу зразумела думка аўтара. Колькі ён папапіў вады з яе, бегаючы ўлетку з хлапчукамі па ўзбярэжжы! Клічная інтанацыя сведчыць пра ўзнёслы настрой, які дорыць аўтару рака!

У празаічным творы мы не можам выдзеліць роўныя па колькасці складоў часткі або радкі. Гэтым і адрозніваецца проза ад паэзіі. У прозе пісьменнік падпарадкоўваецца пэўнаму стылю, тэмпу, рытму. Пры дапамозе паўтораў, падбору сінонімаў аўтар складвае свае сказы (напрыклад, у апошнім абзацы паўтараецца дзеяслоў пераліваецца). Выкарыстанне далучальнага злучніка І і супраціўных злучнікаў А, АЛЕ таксама служыць сродкам сувязі сказаў.

І кружацца, і спяваюць, прыхарошваючыся...
А ў русалак Петрык не верыць.
Але люстэрка тое, калі прыгледзецца ўважліва, не было застылае.