Номер 8, страница 144 - гдз по белорусской литературе 9 класс учебник Праскаловіч, Рагойша

8. Паспрабуйце ацаніць майстэрства Коласа-пейзажыста. Якія функцыі выконваюць апісанні прыроды ў «Новай зямлі»?

8.Да вырашэння праблемы паэт падыходзіць арыгінальна. Ён найперш апявае жыццё прыроды, таму што яна падтрымлівае чалавека. Якуб Колас бачыць праявы жыцця і ў нерухомых, здавалася б, з'явах. У творы адухоўлена ўсё: хмаркі, што плывуць, «як гускі маладыя», «ветрык дураслівы», што «ў садку жартуе з верабінай», асіны, што «разносяць нейкія навіны». Усё як у людзей. І ўсё звязана з усім, таму такое вялікае значэнне маюць у паэме шматлікія параўнанні, роля якіх — звязваць прадметы і з'явы.

Амаль у кожным раздзеле, нават прысвечаным паўсядзённым заняткам людзей, Якуб Колас змяшчае пейзажны малюнак — прад мет для чыстага сузірання, які нібы ачышчае чалавека ад смецця будзёншчыны, жыццёвай мітусні, прымушае раздумваць над з'явамі рэчаіснасці.

У паэме любы прыродны аб'ект разгледжаны сярод шматлікіх аналогій — у дзясятках сувязей, таму так многа параўнанняў, метафар у творы.

Малюнкі прыроды займаюць у паэме важнейшае месца. Гэта натуральна, бо ў прыродзе нашы продкі чэрпалі і фізічную, і духоўную сілу. Усё, што акружае чалавека працы, звязана з ім ад маленства дасмерці. Прырода ў паэме — і фон дзеяння, і аб'ект захаплення герояў і аўтара. Прыроду Якуб Колас успрымаў як непрачытаную кнігу, як таямніцу, вечную загадку, якую пастаянна імкнуцца разгадаць героі паэмы. У той жа час прырода непасрэдна ўплецена ў чалавечае існаванне, з'яўляецца арэнай дзейнасці людзей. Лес, крыніца, луг, поле — паэт апісвае іх так, быццам малюе словам.

8. Майстэрства Якуба Коласа як пейзажыста ў паэме «Новая зямля» праяўляецца ў стварэнні надзвычай рэалістычных, жывых і паэтычных карцін беларускай прыроды. Аўтар з глыбокай любоўю і веданнем справы малюе лес, поле, раку, змену пор года. Пейзажы Коласа канкрэтныя, напоўненыя гукамі, пахамі, колерамі, яны перадаюць непаўторнае хараство роднага краю. Пісьменнік выкарыстоўвае разнастайныя мастацкія сродкі (эпітэты, параўнанні, метафары, увасабленні), што робіць апісанні эмацыянальнымі і выразнымі.

Апісанні прыроды ў паэме выконваюць некалькі важных функцый:

Фонавая: пейзаж стварае фон, на якім адбываюцца падзеі, акрэслівае месца (Палессе) і час дзеяння, дапамагае ўявіць побыт герояў.

Псіхалагічная: стан прыроды часта суадносіцца з настроем, думкамі і перажываннямі герояў (прыём псіхалагічнага паралелізму). Прырода спачувае ім, радуецца разам з імі, дапамагае глыбей зразумець іх унутраны свет.

Характарыстычная: праз адносіны да прыроды раскрываюцца характары персанажаў. Для Міхала, напрыклад, прырода — гэта аснова жыцця і мары пра сваю зямлю; для дзяцей — прастора для гульняў і пазнання свету.

Філасофская: прырода выступае як увасабленне гармоніі, вечнасці і мудрасці, кантрастуючы з сацыяльнай несправядлівасцю і чалавечымі клопатамі. Яна з'яўляецца крыніцай духоўнай сілы для герояў.

Патрыятычная: услаўленне прыгажосці роднай зямлі, яе багаццяў выхоўвае ў чытача любоў да Бацькаўшчыны, пачуццё гонару за свой край.