Номер 1, страница 99 - гдз по белорусской литературе 11 класс учебник Мельнікава, Ішчанка

1. Раскрыйце творчую гісторыю рамана У. Караткевіча «Каласы пад сярпом тваім».

1.Як вядома, у сям'і У. Караткевіча зберагалася памяць пра родзіча, які ўдзельнічаў у паўстанні 1863— 1864 гадоў. Сямейнае паданне было пацверджана архіўнымі дакументамі. Доўгі час сапраўдная гісторыя гэтага паўстання замоўчвалася. Караткевіч стаў першым з беларускіх пісьменнікаў, хто паспрабаваў сказаць праўду пра яго. У другой палове ХХ стагоддзя мастак слова стаў заснавальнікам гістарычнай прозы ў нацыянальным слоўным мастацтве, бо быў перакананы, што «без гістарычнага рамана, гістарычнай літаратуры ўвогуле не можа абудзіцца нацыя, бо няма нацыі без пачуцця гістарызму, без спакойнага гонару за сябе і проста самапавагі, без веры ў тое, што яна ёсць, непераходзячая, сталая, вечная каштоў- насць вечнага чалавецтва і па ўсіх гэтых прычынах павінна жыць, жыць дзейна і велічна, ведаючы сабе цану і ў дрэнным, і ў вялікім».

Грамадзянская пазіцыя У. Караткевіча ўвасоблена ў рамане «Каласы пад сярпом тваім», над якім аўтар працаваў на працягу 1962—1964 гадоў. Шлях твора да чытача быў няпросты. Афіцыйная крытыка папракала пісьменніка ў тым, што галоўным героем свайго твора ён зрабіў арыстакрата, а не селяніна. Рэцэнзент М. Гарбачоў лічыў, што «аўтар захапіўся апісаннем жыцця шляхецтва, ён стварае ідылічныя малюнкі баляў і прыёмаў, піша пра шыкоўныя асабнякі і карцінныя галерэі... Усё гэта зніжае напал і складанасць змагання народа за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленне. Алесь Загорскі і малады Кастусь Каліноўскі разам са сваімі сябрамі, студэнтамі гутараць і спрачаюцца пераважна пра беларускую культуру і родную мову, пра адукацыю і інтэлігенцыю».

1. Задума напісаць раман «Каласы пад сярпом тваім» узнікла ва Уладзіміра Караткевіча яшчэ ў студэнцкія гады. Пісьменнік хацеў стварыць маштабнае эпічнае палатно пра падзеі напярэдадні паўстання 1863–1864 гадоў і паказаць вытокі фарміравання беларускай нацыі.

Працы над раманам папярэднічаў працяглы перыяд збору матэрыялаў. У. Караткевіч глыбока вывучаў гістарычныя крыніцы: архіўныя дакументы, успаміны ўдзельнікаў паўстання, навуковыя даследаванні, а таксама фальклор.

Непасрэдную працу над тэкстам аўтар пачаў у 1962 годзе. Першая частка рамана — кніга «Выйсце крыніц» — была надрукавана ў часопісе «Полымя» ў 1965 годзе. Асобным выданнем яна пабачыла свет у 1968 годзе.

Паводле задумы аўтара, раман павінен быў складацца з дзвюх кніг. Першая кніга апісвае дзяцінства і юнацтва галоўнага героя Алеся Загорскага і ахоплівае перыяд з 1850 да 1861 года. Другая кніга, з меркаванай назвай «Брань» ці «Сякера», павінна была быць прысвечана непасрэдна паўстанню. Аднак гэтая частка засталася незавершанай, захаваліся толькі асобныя фрагменты і накіды.

Уладзімір Караткевіч лічыў «Каласы пад сярпом тваім» галоўным творам свайго жыцця. Гэты раман стаў знакавай з'явай у беларускай літаратуры, значна паўплываўшы на рост нацыянальнай самасвядомасці беларусаў у другой палове ХХ стагоддзя.