Номер 8, страница 99 - гдз по белорусской литературе 11 класс учебник Мельнікава, Ішчанка

8. Якія мастацкія сродкі выкарыстаў аўтар для стварэння вобраза Кастуся Каліноўскага і іншых гістарычных асоб?

8. Раман «Каласы пад сярпом тваім» дае магчымасць чытачу паразважаць, чаму гісторыя ідзе па гэтым, а не па іншым шляху, чаму сённяшні дзень менавіта такі і як зрабіць яго лепшым. Будучыня чалавецтва, на думку У. Караткевіча, залежыць ад духоўных набыткаў кожнай асобы. Пра гэта нагадаў пісьменнік у лірычным адступленні пра мора: «Тысячы, тысячы рэк, ручаін і проста струменьчыкаў аддаюць мору ваду, адбіткі берагоў, якія яны бачылі на ўсім сваім шляху, каламуць, колер вод, галіны, лісце сваіх лясоў і траў і, нарэшце, саміх сябе, сваё жыццё.
Мы нясём у гэта мора ўсё добрае і злое, што мы бачылі, мы нясём у яго сваё жыццё, нават больш — сваю душу.
І кожны ўпадае па-свойму. Адна рака здаўна-давён ведае, у якое мора яна плыве, другая — з цяжкасцю прабівае сабе шлях. Адна — бачыць мора з самых сваіх вытокаў, другая — пакутліва і доўга, вельмі доўга, шукае яго. Трэцяя — губляецца ў пясках, перасыхае і гіне, так і не заўважаючы марскіх хваль. А чацвёртая — нечакана, яшчэ за хвіліну не ведаючы нічога, падае ў яго, як струменьчык вады ў сердалікавую бухту...»

За ёмістым, метафарычным вобразам мора хаваецца аўтарскае разуменне шматграннасці і разнастайнасці жыцця, якое ствараецца ўкладам кожнага чалавека, а таксама роздум, што акіян матэрыяльных і духоўных каштоўнасцей, створаных чалавецтвам за тысячагоддзі існавання цывілізацыі, ператвараецца ў брудную лужыну, калі дэградуюць людзі, носьбіты жывога агню свядомасці. І калі ён згасне зусім, не застанецца ніякага «мора». І тое, што было матэрыяльнай асновай культуры, ператворыцца ў груду акамянелага друзу, а тое, што некалі было духоўным набыткам, знікне зусім. Уладзімір Караткевіч узняў у сваім творы важныя і вечныя філасофскія праблемы, прапанаваў чытачу свой жыццёвы ідэал годнага існавання чалавека на гэтым свеце.

Да ўсведамлення аўтарскай пазіцыі чытач прыходзіць праз асэн- саванне падзей пярэдадня паўстання. Героям твора, якія падпарадкаваны інстынкту самазахавання, У. Караткевіч супрацьпаставіў асоб, пазбаўленых рабскай свядомасці, здольных ахвяраваць жыццём дзеля вышэйшай мэты. Да ліку апошніх належаць сем'і Загорскіх, Раўбічаў, Войнаў і інш. Першыя прадстаўлены Хаданскімі, Таркай-ламі, Кроерам, Мураўёвым, Валуевым і інш.

8. Для стварэння вобраза Кастуся Каліноўскага і іншых гістарычных асоб аўтар выкарыстоўвае шэраг мастацкіх сродкаў:

– Партрэтная характарыстыка, якая дае ўяўленне пра знешні выгляд герояў, іх узрост, рысы твару, адзенне.

– Маўленчая характарыстыка: праз дыялогі, маналогі, лексіку і стыль маўлення раскрываюцца характары, адукаванасць і сацыяльнае паходжанне персанажаў.

– Псіхалагічны аналіз: аўтар паказвае ўнутраны свет герояў, іх думкі, пачуцці, перажыванні, матывы ўчынкаў, выкарыстоўваючы ўнутраныя маналогі і аўтарскія каментарыі.

– Характарыстыка праз дзеянні і ўчынкі: вобразы раскрываюцца ў іх паводзінах, у прыняцці важных рашэнняў і ў адносінах да іншых людзей і падзей.

– Узаемахарактарыстыка: персанажы ацэньваюць адзін аднаго, што дапамагае чытачу скласці больш поўнае ўяўленне пра іх.

– Пейзаж і мастацкая дэталь: апісанні прыроды і прадметнага свету часта суадносяцца з душэўным станам герояў, падкрэсліваюць важнасць моманту.

– Выкарыстанне гістарычных крыніц: для надання вобразам дакладнасці і пераканаўчасці аўтар можа ўводзіць у тэкст цытаты з дакументаў, лістоў, успамінаў сучаснікаў.