Номер 6, страница 236 - гдз по белорусской литературе 11 класс учебник Мельнікава, Ішчанка

6. Як у аповесці Я. Сіпакова «Кулак» паказана атмасфера 1930-х гадоў? Паразважайце, у чым трагізм лёсу Ціта Ворашня.

6.Аповесць «Кулак» (1989) апавядае пра тыповы лёс беларуса ў адзін з драматычных перыядаў савецкай гісторыі — у гады сталінскай калектывізацыі. Аўтар паказаў, што раскулачванне ў 1930-я гады стала той дзяржаўнай палітыкай, пры якой цалкам ігнараваліся каштоўнасць чалавечага жыцця, інтарэсы асобы.

Пісьменнік расказаў пра заможнага гаспадара Ціта Ворашня. Зімой 1929 года селянін, распрадаўшы ўсё, што можна было, забівае вокны, развітваецца з хатай і накіроўваецца з сямейнікамі на чыгуначную станцыю, каб ад'ехаць у Сібір. Сцэна развітання з родным гняздом пададзена пісьменнікам праз плач-галашэнне гаспадыні Юстыні па дарагім сэрцу куточку: «Айё, айё, а хатачка ж ты мая родная, а як жа я табе радавалася, калі пераступіла твой парожачак, як я табой весялілася, як на цябе ўсё глядзела і нагледзецца ніяк не магла. А ты ж мне была за сябровачку, а ты ж мне была за матулечку, а ты ж мне была за сястрычачку... А на каго ж я цябе, маю гаротніцу, пакідаю...»

Прычытанні жонкі і стрыманыя мужчынскія слёзы гаспадара ўзмацняюць трагедыйны пачатак твора.

6. У аповесці Я. Сіпакова «Кулак» атмасфера 1930-х гадоў паказана як час трагічнага разбурэння традыцыйнага ўкладу жыцця, час страху, падазронасці і бесчалавечнасці. Аўтар малюе карціну гвалтоўнай калектывізацыі, якая падзяліла вёску на «сваіх» і «чужых», сутыкнула суседзяў і сваякоў. Гэта атмасфера ўсеагульнага недаверу, дзе працавітасць і гаспадарлівасць, якія стагоддзямі лічыліся галоўнымі дабрачыннасцямі селяніна, раптам сталі злачынствам. Людзі жывуць у пастаянным чаканні арышту, даносу, раскулачвання. Разбураюцца не толькі гаспадаркі, але і чалавечыя душы, маральныя асновы грамадства.

Трагізм лёсу Ціта Ворашня заключаецца ў тым, што ён, будучы ўзорам працавітага і дбайнага гаспадара, становіцца ахвярай бесчалавечнай сістэмы. Усё яго жыццё было прысвечана працы на зямлі, стварэнню дабрабыту для сваёй сям'і. Аднак менавіта гэта і робіць яго «кулаком», ворагам савецкай улады. Яго трагедыя — гэта трагедыя мільёнаў сялян, якіх пазбавілі ўсяго, што яны мелі: зямлі, маёмасці, годнасці і нават жыцця. Ціт не можа зразумець і прыняць новую «справядлівасць», дзе гультаі і п'яніцы атрымліваюць уладу над тымі, хто працуе. Яго лёс — гэта сімвал знішчэння цэлага сацыяльнага пласта, носьбіта народнай мудрасці і працоўнай этыкі. Трагізм яго становішча ўзмацняецца тым, што ён аказваецца безабаронным перад жорнамі гісторыі, якія бязлітасна перамолваюць чалавечыя лёсы.