Номер 5, страница 253 - гдз по белорусской литературе 10 класс учебник Бязлепкіна-Чарнякевіч, Акушэвіч

5. Як пашыраліся ў гэты час праблемна-тэматычныя рамкі паэзіі, прозы і драматургіі? Прывядзіце прыклады твораў.

5. Характар паэзіі другога пасляваеннага дзесяцігоддзя вызначала тэндэнцыя да лірызацыі, узмацнення асобаснага пачатку. Любоў да роднага краю і клопат пра захаванне мовы сталі лейтматывамі лірыкі Пімена Панчанкі, Рыгора Барадуліна, Ніла Гілевіча, Уладзіміра Караткевіча і інш. Шырокую прадстаўленасць мела філасофская лірыка, новым словам у якой загучала тэма асваення космасу (Аркадзь Куляшоў). У грамадзянскай лірыцы старэйшых паэтаў (Пятрусь Броўка, Аркадзь Куляшоў, Максім Танк, Пімен Пан чанка) адлюстравалася пераацэнка ранейшых каштоўнасцей і ўласных творчых набыткаў. Паказальным у гэтых адносінах стаў верш Пімена Панчанкі «Анкета» — прызнанне ў тым, што паэт не заўсёды на высокім узроўні трымаў планку літаратурнага майстэрства, растрачваючы свой талент на пустыя словы. Паранейшаму паэты не пакідалі без увагі ваенную тэму. У вершах 1960х гадоў, напісаных прадстаўнікамі

франтавога пакалення («Іванчай» Аляксея Пысіна, «Сустрэча былых канагонаў» Міколы Аўрамчыка, «Акупацыя» Сяргея Дзяргая), знаходзілі мастацкае асэнсаванне трагічныя франтавыя падзеі, супраціўленне ў падполлі, знясільваючая праца і прыгнёт у палоне. Шматлікія творы гэтага перыяду засведчылі вяртанне да класічных традыцый рэалістычнага мастацтва. Павысілася цікавасць літаратуры да ўнутранага свету звычайнага чалавека. Дзякуючы Уладзіміру Караткевічу проза ўзбагацілася творамі гістарычнай тэматыкі (аповесць «Дзікае паляванне караля Стаха»; раманы «Каласы пад сярпом тваім», «Хрыстос прызямліўся ў Гародні»).

Папулярнай заставалася тэма Вялікай Айчыннай вайны: ёй прысвечаны п'есы «Юныя мсціўцы» Аляксандра Гутковіча і Уладзіміра Хазанскага, «Выбух» Міхаіла Алтухова і Мікалая Гарулёва, «Людзі і д'яблы» Кандрата Крапівы, «Марат Казей» Валянціна Зуба і інш. Узнікалі творы рэвалюцыйнай тэматыкі, рабіліся спробы асвоіць жанр сямейна-бытавой драмы, стварыць п'есы маральнаэтычнай праблематыкі (Кастусь Губарэвіч, Аркадзь Маўзон, Валянцін Зуб, Іван Козел і інш.).

Як адзін з галоўных вектараў развіцця драматургіі выразна абазначылася цікавасць аўтараў да сучаснай рэчаіснасці, надзённых пытанняў. Акрамя вядомых драматургаў, што працягвалі пошук новых тэм і канфліктаў, у новай якасці паспрабавалі сябе і паспяховыя празаікі Іван Мележ («Пакуль вы маладыя»), Іван Шамякін («Не верце цішыні»; «Выгнанне блудніцы»).

5. У гэты час праблемна-тэматычныя рамкі беларускай літаратуры значна пашырыліся. Побач з традыцыйнымі тэмамі (Вялікая Айчынная вайна, жыццё вёскі, гістарычнае мінулае) з'яўляюцца новыя, паглыбляюцца філасофскія і маральна-этычныя аспекты.

У паэзіі адбываецца зварот да ўнутранага свету чалавека, яго духоўных пошукаў. Паглыбляецца філасофская, інтымная, пейзажная лірыка. Асвятляюцца тэмы гістарычнай памяці, экалогіі, урбанізацыі. Прыклады: паэмы А. Куляшова «Далёка да акіяна», вершы П. Панчанкі (зборнік «Маўклівая малітва»), Р. Барадуліна («Трэба дома бываць часцей»), Я. Янішчыц.

У прозе ваенная тэма набывае новае гучанне: у цэнтры ўвагі аказваецца не гераічны подзвіг, а маральны выбар чалавека ў нечалавечых абставінах. Актыўна развіваецца «вясковая проза», якая даследавала лёс беларускай вёскі і сялянства. Умацоўваецца гістарычны жанр, з'яўляецца гарадская і інтэлектуальная проза. Прыклады: аповесці В. Быкава («Сотнікаў», «Знак бяды»), раманы І. Мележа («Людзі на балоце»), У. Караткевіча («Дзікае паляванне караля Стаха», «Чорны замак Альшанскі»), І. Шамякіна («Сэрца на далоні»).

У драматургіі пашыраецца жанравая разнастайнасць. Ствараюцца вострыя сатырычныя камедыі, якія выкрывалі бюракратызм і прыстасавальніцтва, псіхалагічныя драмы, у якіх даследаваліся складаныя маральна-этычныя канфлікты, а таксама трагікамедыі і гістарычныя п'есы. Прыклады: п'есы А. Макаёнка («Трыбунал», «Зацюканы апостал»), К. Крапівы («Хто смяецца апошнім»), А. Дударава («Вечар», «Радавыя»).