номер 11, страница 120 - гдз по белорусской литературе 10 класс учебник Бязлепкіна-Чарнякевіч, Акушэвіч

11. Якой прадстаўлена інтэлігенцыя ў творы? Якімі праблемамі яна жыве?

11.Цэнтральным вобразам, які звязвае ўсе сюжэтныя хады твора, з'яўляецца вобраз Лабановіча. Гэта сур'ёзны, сумленны, адукаваны чалавек, які добра ведае сялянскае жыццё і ў той жа час авалодаў культурнай спадчынай. Лабановіч любуецца фізічным і душэўным хараством сялян, іх кемлівасцю, працавітасцю. Разам з тым, добра разумее іх адсталасць, абмежаванасць светапогляду і прымітыўнасць побыту. Сапраўдным інтэлігентам у нашым уяўленні з'яўляецца сябар Лабановіча Янка Тукала. Гэта вясёлы, эмацыянальны малады чалавек. Янка страціў працу за ўдзел у настаўніцкім з'ездзе, але глядзіць у будучыню ўпэўнена, бо адчувае сваю асабістую праўду. Ён і Лабановічу ўнушае веру ў перамогу справы нацыянальнага адраджэння. Зямляк Лабановіча Алесь Садовіч у маладосці вёў лад жыцця вясковага інтэлігента-абывацеля. Але потым ён асэнсаваў сваю ролю ў абуджэнні грамадства, стаў адным з лідэраў руху прагрэсіўных настаўнікаў на Беларусі. Добра ведаючы, што яму пагражае за арганізацыю з'езда, Алесь ніколькі не сумняваецца ў неабходнасці яго правядзення.

Колькасць сапраўдных інтэлігентаў у трылогіі невялікая. У большасці ж сваёй прадстаўнікі так званай вясковай інтэлігенцыі — старасты, ураднікі, пісары, фельчары і настаўнікі — вя-дуць абывацельскае жыццё. Ні аб якім служэнні народу ў іх і думкі не ўзнікае. Наадварот, яны лічаць сялян гультаямі, ашуканцамі, п'яніцамі. За гонар гэтыя «інтэлігенты» лічаць абдурыць мужыка, атрымаць ад яго за нязначныя паслугі як мага больш хабару.

Калега Лабановіча настаўнік Саханюк не саромеецца браць плату нават за лісты бедных непісьменных салдатак. І ў той жа час ён лічыць сябе інтэлігентам, апранаецца прадумана прыгожа, заўсёды акуратны, чысты.

Пісар Дубейка ўспрымае службовае становішча як магчымасць весела пажыць за чужы кошт. Інтэлігентам ён лічыць таго, хто добра п'е гарэлку і гуляе ў карты.

Нават лепшы сябар Лабановіча Турсевіч, адукаваны сучасны чалавек, таксама не выклікае ў нас павагі, бо асабісты спакой для яго даражэй за сяброўства і прафесійную салідарнасць. Настаўнік Шырокі здаецца адукаваным і абыходлівым чалавекам, але ён аддае перавагу бессэнсоўнаму марнаванню часу.

11. Інтэлігенцыя ў творы прадстаўлена як неадназначная і супярэчлівая сацыяльная група. Гэта людзі адукаваныя, з высокімі маральнымі ідэаламі, якія востра перажываюць за лёс свайго народа і краіны. Аднак часта яны паказаны як нерашучыя, адарваныя ад рэальнага жыцця, схільныя да рэфлексіі, а не да актыўных дзеянняў.

Інтэлігенцыя жыве наступнымі праблемамі:

Праблема адчужанасці ад народа: яны імкнуцца служыць народу, але не знаходзяць з ім паразумення, іх ідэі застаюцца незразумелымі і чужымі для простых людзей.

Праблема маральнага выбару: героі-інтэлігенты пастаянна аказваюцца перад складаным выбарам паміж асабістым шчасцем і грамадскім абавязкам, паміж сумленнем і неабходнасцю ісці на кампрамісы.

Праблема бяссілля і бездапаможнасці: яны ўсведамляюць усе заганы грамадства, але не маюць рэальных сіл, каб змяніць існуючы парадак, што прыводзіць да расчаравання, апатыі і ўнутранага канфлікту.

Праблема страты ідэалаў: сутыкаючыся з жорсткай рэчаіснасцю, многія прадстаўнікі інтэлігенцыі губляюць веру ў высокія мэты і ўласныя магчымасці, перажываюць глыбокі духоўны крызіс.