Номер 3, страница 64 - гдз по белорусской литературе 11 класс учебник Мельнікава, Ішчанка

3. Падрыхтуйце вуснае разважанне на тэму “Чаму “васільком у жыцце Беларушчыны назаўсёды застанецца Быкаў” (Р. Барадулін)?

3.Раннія аповесці В. Быкава, напісаныя ў 1950—1960-я гады, выклікалі вялікую цікавасць і дыскусіі сярод чытачоў і крытыкаў. Уражвалі мужнасць і смеласць празаіка ў пастаноўцы праблем, выбары герояў твораў. Літаратуразнаўцы разважалі пра жанравыя разнавіднасці быкаўскай аповесці, давалі яго творам умоўныя назвы: «аповесць-апавяданне», «кароткая аповесць». І сам пісьменнік адзін са сваіх твораў — «Пастка» назваў «маленькай аповесцю». Аднак «маленькая» — гэта не проста малая аб'ёмам і нескладаная сюжэтам аповесць. З гэтым азначэннем звязана творчая адметнасць аўтара: сцісласць матэрыялу і ёмістасць, змястоўнасць яго сэнсу, ідэй, вобразаў, праблем. Большасць твораў, напісаных у гэты час, тэматычна звязана з падзеямі вайны. Іх крытыкі назвалі «франтавымі» («Жураўліны крык», «Дажыць да світання», «Яго батальён», «Мёртвым не баліць», «Праклятая вышыня», «Трэцяя ракета» і інш.).

Акрамя аповесцей, якія складаюць аснову быкаўскай літаратурнай эпапеі гераізму і трагедый, празаіку належыць шэраг апавяданняў. Спрабаваў ён свае сілы і ў драматургіі. Яго п'есы, у прыватнасці «Апошні шанс», ставіліся ў Маскве, Мінску, Гродне.

З другой паловы 1970-х гадоў В. Быкаў жыў і працаваў пераважна ў Мінску, пазней — у Фінляндыі, Германіі, Чэхіі. Пісьменнік у апошні перыяд творчасці звяртаўся да розных тэм і жанраў: маральна- філасофскіх праблем жыцця беларусаў у паслячарнобыльскі час («Ваўчыная яма»), апошняга перыяду вайны з фашыстамі («Пакахай мяне, салдацік»), філасофска-алегарычнага асэнсавання будучыні (кніга прыпавесцей «Пахаджане»), асэнсавання ўласнага жыцця і ўсяго перажытага. Аўтабіяграфічная кніга «Доўгая дарога дадому» (2002) стала апошняй.

У 1980 годзе В. Быкаву было прысвоена ганаровае званне народнага пісьменніка БССР. Яго творам прысуджаліся Дзяржаўная прэмія СССР (за аповесці «Абеліск» і «Дажыць да світання», 1974), Дзяржаўная прэмія БССР імя Якуба Коласа (за аповесці «Воўчая зграя», «Яго батальён», 1978), Ленінская прэмія (за аповесць «Знак бяды», 1986) і інш. У 1984 годзе В. Быкаву прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы. Ён абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР, прымаў актыўны ўдзел у літаратурным і грамадскім жыцці краіны. Па аповесцях «Трэцяя ракета», «Альпійская балада», «Воўчая зграя», «Абеліск», «Сотнікаў», «Знак бяды» і некаторых іншых творах зняты кінафільмы. Творы В. Быкава перакладзены больш як на дзвесце моў народаў свету. У 1996 годзе ён быў намінаваны на Нобелеўскую прэмію.

Сцвярджэнне Рыгора Барадуліна, што Васіль Быкаў — гэта «васілёк у жыце Беларушчыны», які «назаўсёды застанецца» ім, надзвычай трапнае і глыбокае. Гэты вобраз раскрывае сутнасць творчасці і асобы пісьменніка па некалькіх прычынах.

Па-першае, васілёк — кветка-сімвал Беларусі, увасабленне яе сціплай, некрыклівай прыгажосці. Ён неад'емны ад роднага пейзажу. Такім быў і Васіль Быкаў: чалавек, глыбока ўкаранёны ў народную глебу, які ўсёй сваёй творчасцю служыў Беларусі. Яго творы, як васількі, сталі неад'емнай часткай нацыянальнага духоўнага ландшафту.

Па-другое, жыта — гэта само жыццё народа, яго штодзённая праца, яго гістарычны лёс. І сярод гэтага жытнёвага поля Быкаў быў яркай кветкай праўды і сумлення. Ён не баяўся паказваць жорсткую, «акопную» праўду вайны, даследаваць самыя складаныя пытанні маральнага выбару чалавека. Яго творчасць вылучалася бескампраміснасцю і маральнай чысцінёй, як сіні васілёк на залатым фоне.

Па-трэцяе, васілёк непарыўна звязаны з полем, ён расце сярод каласоў. Гэтаксама і творчасць Быкава неаддзельная ад лёсу беларускага народа. Яго героі — простыя людзі, сяляне, салдаты, якія ў экстрэмальных умовах захоўвалі чалавечую годнасць. Быкаў пісаў пра свой народ і для свайго народа, таму яго слова знайшло такі водгук у сэрцах мільёнаў.

Нарэшце, словы «назаўсёды застанецца» гавораць пра вечнае значэнне спадчыны Быкава. Час ідзе, змяняюцца эпохі, але пытанні гонару, сумлення, мужнасці і чалавечнасці, якія ставіў пісьменнік, заўсёды будуць актуальнымі. Як кожнае лета ў жыце зноў з'яўляюцца васількі, так і новыя пакаленні будуць зноў і зноў звяртацца да твораў Васіля Быкава, каб знайсці адказы на вечныя пытанні.

Таму Рыгор Барадулін быў абсалютна правы. Васіль Быкаў — гэта сапраўды вечны васілёк у жыце нашай гісторыі і культуры, сімвал маральнай непахіснасці і бязмежнай любові да сваёй Айчыны.